Bua le Monghali Saroj
Rera Leeto La Hao
Libaka tse Halalelang Nepal: Motsoako oa Bohindu le Bobuddha
Nepal ke naha ea bomoea le boinehelo ka nģ'ane ho meeli, 'me libaka tse halalelang li bua ka lefa le ruileng la setso le bolumeli le fumanoang ho pholletsa le naha. Batho ba tla ho etela libaka tsena tse halalelang Nepal e le baeti ba bolumeli kapa ba hohelang libaka tse khutsitseng, nalane le sepakapaka se halalelang.
Meetlo e khathollang ea Bobuddha le mokete o matla oa mekete ea Bohindu-Nepal li hlahisa motsoako o motle oa boholo ba malumeli ana a mabeli a maholo libakeng tsa oona tse halalelang ka ho fetisisa. Tsena ha se libaka tse halalelang tsa bolumeli feela empa hape li tšoantšetsa khotso le bonngoe ho batho ba tsoang maemong 'ohle a bophelo.
Tsena ke libaka tse halalelang Nepal moo thuto ea Buddha le litumelo ho melimo ea Mahindu li kopanang hammoho ka kutloano e bonahalang ho theha sebaka se ikhethang sa moea. Sebaka se seng le se seng se fa moeti monyetla oa ho teba ka botebo holima bohlokoa ba meetlo ea khale ea Nepal, moo litsamaiso tsa tumelo le meetlo li hokahaneng haholo.
Libaka tsena tse halalelang Nepal li na le lipale tsa lilemo tse makholo a 'maloa tse fetileng' me li na le botle ba tsona bo ikhethang le sepakapaka, li hohela ba batlang khotso, bomoea kapa esita le boithabiso. Kamano pakeng tsa Bohindu le Bobuddha e hlahisoa ka tsela e amang maikutlo ka libaka tsena tse ntle tsa borapeli.
Bongata ba libaka tse halalelang Nepal li lutse har'a libaka tse fapaneng tse ntle, tse lumellang baeti ho hokahana le bomoea ba bona feela empa hape le tlhaho. Litempele, li-stupa le matlo a baitlami li 'nile tsa fumanoa libakeng tse khutsitseng, tse fanang ka sebaka se nepahetseng sa ho thuisa, thapelo le ho thuisa.
Khotso tikolohong e etsa hore libaka tsena li halalele 'me li se ke tsa lebaleha. Ebang li behiloe holim'a thaba kapa har'a liphula tse phetheselang, libaka tse halalelang Nepal li ipiletsa ho bohle ho nka karolo khutsong eo ho seng motho e mong ea ka e fanang ka eona.
Ho etela libaka tse halalelang tsa Nepal ha ho felle feela ka ho bontša lefa la eona la bolumeli; ho e-na le hoo ho fana ka monyetla oa ho ikutloa ka bouena mekhoa e kopaneng ea Bohindu le Bobuddha. Tsena ke libaka tsa bohlokoa bophelong ba limilione, tse bōpang boitsebahatso ba setso le ho hlahisa maikutlo a tebileng a boinehelo le tlhompho.
Ha o qala leeto la hao la ho sibolla matlotlo ana a moya, o tla kopana le mekgwa e tebileng ya moya feela empa hape le bohlokwa ba setso sa Nepal. Esita le kajeno, dibaka tsena tse halalelang Nepal di susumetsa maikutlo a ho hlollwa le tlhompho ho mohahlaudi e mong le e mong ya tsamayang le moeti ya di etelang ho tswa dikarolong tse fapaneng tsa lefatshe.
Lumbini
Lumbini ke e 'ngoe ea libaka tse halalelang Nepal, e nkoang e le sebaka seo Morena Buddha a tsoaletsoeng ho sona. E lutse lithoteng tsa Terai tsa Nepal e ka boroa, e hohela baeti ba Mabuddha ba tsoang lefats'eng lohle. Serapa se Halalelang se nang le Tempele ea Mayadevi se tšoaeang sebaka seo Buddha a tsoaletsoeng ho sona hantle ke pelo ea sebaka sena se halalelang.
Ha motho a kena, o khahloa ke sepakapaka sa moea se tletseng ho sona 'me se fana ka sebaka sa ho thuisa, ho thuisa le ho fumana leseli.
Ha ho pelaelo hore Lumbini ke sebaka sa bohlokoa bakeng sa Mabuddha empa se bohlokoa haholo ho Mahindu. Ho ea ka litumelo tsa Mahindu, Lumbini ke sebaka se halalelang hobane Mofumahali Mayadevi o ile a tsoala Siddhartha Gautama, eo hamorao a ileng a bitsoa Buddha 'me Mohindu o mo nka e le motho oa Morena Vishnu.
Kamano ena e kopanya Bohindu le Bobuddha libakeng tse halalelang tsa Nepal sebakeng se tšoanang sa Lumbini. E bontša kamoo litumelo tsena tse peli li arolelanang lefa le le leng la setso le la moea.
Libaka tse halalelang Nepal li sebetsa joaloka borokho bo hokahanyang Bohindu le Bobuddha, joalo ka ha ho bontšoa ke Lumbini ka boeona, moo malumeli ana a mabeli a kopantsoeng le ho ruisana.
Lumbini hape ke motsoako o ikhethang oa litumelo le matlo a baitlami a Mabuddha le meetlo ea Mahindu. Khutso tikolohong e iketsetsa kutlo e kholo ea kutloano ea moea, moo balateli ba malumeli ka bobeli ba kopanang ho hlompha.
Bohlokoa bona ba Lumbini bo bua haholo ka Nepal e le mothati o ka pele oa kutloano ea moea le boinehelo bo arolelanoang.
Tempele ea Muktinath
Tempele ea Muktinath ke e 'ngoe ea libaka tse halalelang Nepal tse sebakeng sa Mustang bophahamong ba limithara tse 3,710 ka holim'a leoatle. E nkoa e le tempele e halalelang ke Morena Vishnu, ena ke setsi sa leeto la bolumeli 'me Mahindu a ne a lumela hore ke sebaka sa mohau oa bomolimo.
Ho ea ka tumelo, liphororo tse 108 tsa metsi a halalelang tse potolohileng tempele li hloekisa barapeli libe tsa bona, e leng se etsang hore e be e 'ngoe ea libaka tse halalelang tseo batho ba batlang tlhoekiso ea moea ba lokelang ho li etela Nepal. Ke letšoao la kopano ea tumelo le boinehelo Nepal.
Se etsang hore Muktinath e be e ikhethang ke bohlokoa ba eona bo habeli ho Mahindu le Mabuddha. Leha Mahindu a tla ho hlompha Morena Vishnu, ho Mabuddha, ke sebaka sa tokoloho. Bohlokoa bo tšoanang ba tempele bo bonahatsa motsoako o lumellanang oo libaka tse halalelang tsa Nepal li bileng le oona meetlong e fapaneng ea bolumeli.
Batho ba litumelo tsena ka bobeli ba tla mona ho tla etsa lithapelo le ho batla khotsofalo ea moea, ba theha moea o ikhethang oa ho phela hammoho le tlhompho.
Leeto la ho kena Muktinath ke leeto la moea, empa ke leeto le monate. Tempele e litseleng tsa Annapurna Circuit le Upper Mustang Trek , 'me e fihlelloa ke leeto le thata le fanang ka maikutlo a makatsang a Annapurna Range.
Leeto lena la ho ea libakeng tse phahameng Nepal e se e le phihlelo e etsahalang hang feela bophelong moo baeti ba bonang eseng feela botle ba tlhaho empa hape le aura e tebileng ea moea ea sebaka seo, e leng e 'ngoe ea libaka tse halalelang Nepal. Leeto la ho ea Muktinath ke tlhōlo 'meleng le moeeng.
Ho etela Tempele ea Muktinath ke phihlelo e tsamaeang le motsoako oa boithabiso le boinehelo, e leng se etsang hore e be e 'ngoe ea libaka tse halalelang ka ho fetisisa Nepal. Tempele ena ha se sebaka se seholo sa bolumeli feela empa hape ke letšoao la bohlokoa moo Bohindu le Bobuddha li kopanang ka kutloano e felletseng.
Ebang ke ho tsamaea ka maoto ho potoloha Potoloho ea Annapurna kapa ho hlahloba Upper Mustang, Muktinath e ntse e le e 'ngoe ea libaka tse halalelang Nepal le sebaka seo motho a sa lokelang ho se fosa nakong ea leeto la moea la Nepal.
Letša la Gosaikunda
Letša la Gosaikunda ke le leng la libaka tse halalelang Nepal, ka har'a Serapa sa Naha sa Langtang se setle, se bophahamo ba limithara tse 4,380. Ke e 'ngoe ea libaka tsa bohlokoa ka ho fetisisa tsa moea bakeng sa Mahindu, a lumelang hore e entsoe ke Morena Shiva ka boeena.
Nakong ea mokete oa Janai Purnima, baeti ba sekete ba Mahindu ba tla ho etela Gosaikunda selemo se seng le se seng ho itlhoekisa metsing ana a halalelang. Motsoako ona, o eketsang botle ba tlhaho le bohlokoa ba moea, o tla etsa hore e be e 'ngoe ea libaka tseo batho ba batlang libaka tse halalelang ba lokelang ho li etela Nepal.
Hase Mahindu feela, empa le baeti ba Mabuddha le bona ba bokana mona ho thuisa le ho nahana ka sepakapaka sa yona se kgutsitseng. Tikoloho ena e kgutsitseng ya letša ka boyona e fana ka sebaka se phethahetseng bakeng sa diketsahalo tsa moya ha ditlhora tse telele tsa Langtang di tloha sebakeng se kgahlehang.
Gosaikunda e boetse e le sebaka se tloaelehileng sa boinehelo bo arolelanoang se totobatsang boemo ba eona e le e 'ngoe ea libaka tse halalelang tsa bohlokoa ka ho fetisisa setsong Nepal.
Leeto la ho ea Gosaikunda le lona le na le liphephetso ebile le putsa ka ho tšoanang. Sebaka sena se ikhetha haholo bakeng sa ba batlang ho tsosolosoa 'meleng le moeeng. Tsela ena e tataisa bahahlauli ho feta litlhōrōng tse koahetsoeng ke lehloa, merung e teteaneng le makhulong a lithaba a nang le maikutlo a makatsang.
Ha e le hantle, ho fihla letšeng ke katleho ka bohona; kahoo, tikoloho e khutsitseng e tšepisa baeti monyetla oa ho kopana ka botlalo le khalalelo ea tikoloho. Gosaikunda ke e 'ngoe ea libaka tse halalelang tsa libaka tse phahameng Nepal, 'me e fana ka phihlelo e ke keng ea hlōloa.
Gosaikunda e bonoa hantle ka Leeto la Phula ea Langtang le Leeto la Langtang Gosaikunda , tseo ka bobeli li fanang ka maikutlo a makatsang le phihlello sebakeng sena se halalelang. Leeto la ho ea Gosaikunda ha se leeto feela; ke mofuta oa leeto la moea moo moeti a hokahaneng le lefa le ruileng la bolumeli la Nepal.
Ho etela Gosaikunda ke phihlelo e ruisang e emelang kutlwano ya tlhaho le boinehelo bo fumanwang dibakeng tse halalelang Nepal.
Lehaha la Halesi Maratika
Lehaha la Halesi Maratika ke e 'ngoe ea libaka tse halalelang ka ho fetisisa tsa Nepal Nepal, e karolong e ka bochabela. Lehaha lena le na le bohlokoa bo boholo ba moea ho Mahindu le Mabuddha.
Ho ea ka tšōmo ea Mahindu, moloi Maratika o ile a thuisa ka lehaheng lena 'me a fumana leseli. Ho Mabuddha, Halesi Maratika e bohlokoa ka ho lekana kaha ke tumelo ea hore ena e ne e le e 'ngoe ea libaka tseo Padmasambhava, mothehi oa Bobuddha ba Tibet, a ileng a thuisa ho tsona. Histori e fapaneng ea moea ea lehaha lena e etsa hore e be sebaka sa bohlokoa seo motho a ka se etelang har'a ba nang le thahasello libakeng tse halalelang Nepal.
Tikoloho e khutsitseng Lehaheng la Haleshi Maratika e na le monyetla oa ho hlahisa leseli le ho thuisa ka botlalo moeeng. Maralla a malelele a matala a pota-potile lehaha, a le fetola sebaka sa phomolo se khutsitseng ho tloha pherekanong le maphathaphatheng a bophelo.
Ke sebaka se phethahetseng sa ho fumana khutso le khotso ea ka hare. Batho ba etela sebaka sena se halalelang ho ikopanya ka botebo le bolumeli ba bona le ho utloa botebo ba khotso bo se potileng. Ke har'a libaka tse halalelang Nepal 'me se hohela balumeli ba likete ba tlang ho tla tsosolosoa moeeng le ho fumana leseli selemo se seng le se seng.
Lehaha la Halesi Maratika le na le lefa le ikhethang la litumelo tsa Mahindu le Mabuddha, ka meetlo ka bobeli e hlomphang matla a moea a sebaka seo. Le bolela meelelo e fapaneng, ho Mahindu, lehaha la phetoho ea bomolimo le ho Mabuddha, sebaka sa ho thuisa le bohlale bo halalelang.
Ka hona ke sebaka sa bohlokoa sa maeto a bolumeli bakeng sa balateli ba litumelo tsena ka bobeli ka lebaka la tlhompho ena e arolelanoang, e totobatsang ka ho eketsehileng kamoo malumeli a mabeli a maholo a Bohindu le Bobuddha a phelang hammoho ka khotso Nepal. Ha e le hantle, motsoako oa botle ba tlhaho le bohlokoa ba moea o etsa hore lehaha lena e be ntho e ikhethang har'a libaka tse halalelang Nepal.
Lehaha la Halesi Maratika, le fumanehang ka bochabela ho Nepal, ke le leng la maeto a maholo a leeto la bolumeli a lumellang baeti ho etela sebaka sena se halalelang le ho utloa matla a tebileng a moea ka hare. Leeto le ikhethang le tla fa motho ho feta ketelo feela: e tla ba leeto la ho ea ho e 'ngoe ea libaka tse halalelang tsa bohlokoa ka ho fetisisa tsa Nepal.
Tempele ea Budanilkantha
Tempele, e botlaaseng ba maralla a Shivapuri, ke e 'ngoe ea libaka tse halalelang ka ho fetisisa Nepal. Ena ke tempele e nehetsoeng ho Lord Vishnu, e nang le seemahale se seholo ka ho fetisisa sa lejoe naheng se bontšang Vishnu a lutse holim'a Sheshnag, noha.
Sebaka sa eona se khutsitseng se etsa hore e be sebaka sa bohlokoa sa maeto a bolumeli bakeng sa Mahindu, a etelang ho hlompha sebaka sena sa bomolimo. Ke se seng sa libaka tse 'maloa tse halalelang Nepal, tse hahiloeng sebakeng se khutsitseng bakeng sa ho nahana ka lintho tsa moea.
Se etsang hore Budhanilkantha e fapane le libaka tse ling tse halalelang Nepal ke boteng ba kopano e sa tloaelehang ea Bohindu le Bobuddha tempeleng. Le hoja tempele e nehetsoe ho Vishnu, e boetse e bontša tšusumetso e poteletseng ea Bobuddha, kaha litšoantšo tsa Buddha li kenyelelitsoe tikolohong ea sebaka seo.
Motswako ona wa meetlo ya bodumedi o etsa hore Tempele ya Budhanilkantha e be sebaka sa bohlokwa sa boikhutso ba moya bakeng sa Mahindu le Mabuddha ho batleng ha bona matšeliso le pululelo. Ho eketsa karolo e ikgethang ya moya sebakeng sena, ho bile le ho phela ka kutlwano pakeng tsa ditumelo tsena.
E fumaneha habonolo ho tloha Kathmandu - hape, sebaka se loketseng haholo leetong la setso la toropo. Ho etela tempele ho kenyelletsa sebaka se eketsehileng sa ho hahlaula hanyane, ho khathollang ho ea Shivapuri National Park, moo botle ba tlhaho bo khutsitseng 'me bo eketsa bomoea.
Budhanilkantha e ka boela ea eteloa leetong le lelelele, joalo ka leeto la Shivapuri ho ea Nagarkot kapa leeto la Chisapani, bakeng sa ba batlang ho bona tlhaho le bolumeli hammoho.
Tempele ea Budhanilkantha e na le bohlokoa bo ikhethang ba bolumeli 'me tikoloho ea eona e e bolokile e le e' ngoe ea libaka tse halalelang ka ho fetisisa tsa Nepal ho fihlela kajeno. Budhanilkantha e amohela baeti ba eona le baeti ho sheba lefa la eona le ruileng la moea ka botle bohle ba sebaka sa tlhaho.
Stupa ea Swayambhu
Swayambhu Stupa, e tsebahalang haholo ka hore ke Tempele ea Litšoene , e lutse holim'a leralla le Kathmandu 'me ke e' ngoe ea libaka tse halalelang tse tummeng ka ho fetisisa Nepal. Stupa e na le mahlo a Buddha a bonang tsohle a tšoantšetsang temohisiso ea bohlale le kutloelo-bohloko, 'me maikutlo a Phula ea Kathmandu a matle ho tloha mona.
Sebaka sena sa boholo-holo ke se seng sa libaka tsa bohlokoa ka ho fetisisa tsa borapeli ba Mabuddha 'me ka nako e ts'oanang se na le bohlokoa bo boholo ho Mahindu, se bonahatsa motsoako o lumellanang oa bolumeli ba Nepal. Baeti ba fumana e le sebaka sa ho phonyoha ka khotso har'a matla a matle a toropo.
Ka hona, Swayambhu e emela mohlala oa sebaka se halalelang Nepal, moo meetlo ea Mabuddha le Mahindu e kopanang teng. Sebaka se haufi le stupa se na le matlo a baitlami a fapaneng a Tibet, mabili a thapelo le litempele tse inehetseng ho melimo e fapaneng ea Mahindu, tseo kaofela li eketsang phihlelo ea moea ea sebaka seo.
Sepakapaka se halalelang, se nang le lipina tsa baitlami le lifolakha tsa thapelo tse fokang, se fana ka matšeliso ho baeti le baeti. Ena ke sebaka seo litso le litumelo li kopanang hantle ho sona.
Swayambhu e ka kenyelletsoa habonolo leetong la toropo kapa la setso ho ea Kathmandu. E fumaneha habonolo bakeng sa baeti ba malapeng le ba machabeng. Sebaka sena sa phomolo se khutsitseng le sona ke seo bahahlauli ba nang le thahasello ho mefuta-futa ea moea ea Nepal.
Har'a libaka tse halalelang Nepal, Swayambhu e hlahella ka lebaka la sepakapaka sa eona se ikhethang, bohlokoa ba bolumeli le maikutlo a makatsang ao e fanang ka 'ona. Sebaka sena se halalelang se lokela ho ba sebaka seo motho a lokelang ho se bona, ebang ke bakeng sa ho nahana ka lintho tsa moea kapa thuto ea setso 'me se lutse hantle pelong ea Kathmandu.
Boudha Stupa
Har'a libaka tse ngata tse halalelang Nepal, Boudha Stupa e baloa har'a li-stupa tse kholo ka ho fetisisa lefatšeng. Sefika sena se ka pele le bohareng ba Kathmandu se tšoantšetsa tsela ea ho fumana tsebo filosofing ea Bobuddha ka moralo o moholo oa mandala oa sebaka sa eona.
Baeti ba likete ba tsamaea ka ho potoloha stupa, ba potoloha mabili a maholo a thapelo mme ba bina mantra, ba etsa moea oa tlhompho le khotso. Khahleho ea eona e sa feleng e hohela baeti ba batlang temohisiso ea moea le khutso.
Boudha, e tsebahalang ka lefa la yona la Mabuddha a Tibet, e na le matlo a mangata a baitlami tikolohong eo, e leng se etsang hore e be sebaka sa bohlokwa haholo sa ho etela dinaha tse halalelang hara dibaka tse halalelang Nepal. Melumo e nang le morethetho ya baitlami le difolaga tsa thapelo tse mebala-bala di etsa sepakapaka se halalelang sebakeng seo.
Bohlokoa ba eona bo boholo ke ba Mabuddha; Mahindu le ona a etela stupa, e bonts'ang setso le malumeli a lumellanang a Nepal. Tikoloho e khutsitseng e khothalletsa ho itlhahloba le bonngoe, e ipiletsa ho bohle ba tlang.
Ntle le bohlokoa ba eona ba moea, Boudha e na le liphihlelo tse ngata tsa setso tse potileng stupa ka matlo a tee, mabenkele a setso le mesebetsi ea matsoho ea lehae. U ka ja lijo tsa setaele sa Tibet, ua shebella meetlo kapa ua utloa feela motsoako o ikhethang oa tumelo le moetlo.
Kaha ke e 'ngoe ea libaka tse halalelang tse eteloang haholo Nepal, Boudha ke sebaka seo u sa lokelang ho se fetoa leetong la toropo kapa la setso la Kathmandu. Boteng ba eona bo hlollang le khutso e tebileng li etsa hore e be letlotlo la lefa la moea la Nepal.
Libaka tsena tse halalelang Nepal li na le moelelo oa nalane e arolelanoang, filosofi le boinehelo bo kopanyang malumeli ana a mabeli, e leng se etsang hore naha e be setšabelo sa 'nete sa ho tsoha moeeng le ho hlahloba setso.
